Lò hơi tầng sôi là một hệ thống phức tạp được vận hành tự động hóa hoàn toàn. Chính vì thế kỹ thuật viên phải nắm rõ quy trình vận hành lò hơi tầng sôi nếu muốn vận hành hệ thống đốt đạt hiệu quả và bảo vệ an toàn cho bản thân

Bài viết này, Hải Âu Việt sẽ chia sẻ quy trình vận hành chi tiết cho lò hơi tầng sôi, trên thực tế, kỹ thuật viên còn phải kết hợp với thiết kế hệ thống và thông số thiết bị để có cách vận hành đúng nhất cho nhà máy

Quy Trình Vận Hành Lò Hơi Tầng Sôi

Kiểm Tra Lò Hơi Tầng Sôi Trước Khi Vận Hành

Trước khi vận hành lò hơi, Kỹ thuật vận hành cần kiểm tra lại toàn bộ để đảm bảo hệ thống sẵn sàng hoạt động an toàn. Nếu lò hơi hoạt động thường xuyên, các kỹ thuật viên vận hành ca sau cần kiểm tra nhật ký hoạt động của ca làm việc trước để nắm được diễn biến cụ thể.

Đối với những lò mới lắp đặt hoặc đã ngừng vận hành 3 tuần trở lên, khi vận hành lại cần kiểm tra toàn bộ hệ thống.

Danh sách các công việc cần kiểm tra như sau:

Hạng mục	Nội dung kiểm tra
Van, bơm, đường ống	Hệ thống đường ống không rò rỉ, các van đóng mở bình thường
Hệ thống cấp nước	Kiểm tra nguồn nước dẫn vào, các bể chứa có đủ nước để hoạt động
Thiết bị đo lường	Kiểm tra áp kế, ống thủy, cảm biến áp suất và mức nước hoạt động chính xác.
Thiết bị an toàn	Kiểm tra van an toàn, rơ-le/công tắc áp suất và các thiết bị cảnh báo.
Thiết bị áp lực	Kiểm tra thân lò, buồng đốt, đường ống và các bộ phận chịu áp lực, không có hư hỏng bất thường.
Hệ thống quạt và cấp gió	Kiểm tra chiều quay, ổ trục, độ rung, tiếng ồn và tình trạng rò rỉ gió.
Hệ thống nhiên liệu	Kiểm tra lượng nhiên liệu, đúng quy cách và hệ thống cấp liệu hoạt động bình thường.
Hệ thống xử lý tro, bụi	Kiểm tra cyclone, lọc bụi, vít tải, van xoay và hệ thống tháo tro.
Điện và điều khiển	Kiểm tra nguồn điện, tủ điều khiển, cảm biến, tín hiệu cảnh báo và thiết bị bảo vệ.

Quy Trình Hâm Lò

Để tránh gây sốc nhiệt gây áp lực lên hệ thống, hệ thống lò tầng sôi cần có một khoảng thời gian để làm quen với nhiệt độ trước khi chính thức hoạt động ở dải nhiệt cao. Quá trình đó gọi là hâm lò.

Khi nào cần hâm lò?

• Khi khởi động từ trạng thái nguội hoàn toàn thường gặp khi phải ngừng vận hành lò trong thời gian dài
• Sau khi nhà máy trải qua sửa chữa lớn, lúc này quá trình hâm lò còn đóng vai trò sấy khô vật liệu
• Trường hợp đưa lò dự phòng vào hệ thống, trường hợp này thường gặp khi nhà máy cần tăng công suốt nên bố trí thêm lò hoạt động

Thời gian hâm lò

Nội dung cụ thể như sau
– Duy trì nhiệt độ lò ở 100°C trong 12 giờ đầu
– Tăng nhiệt từ 100°C lên 150°C trong khoảng 6 giờ sau, sau đó giữ ở mức 150°C thêm 12 giờ nữa
– Tiếp tục nâng nhiệt từ 150°C lên 200°C trong khoảng 6 giờ.
– Tăng nhiệt từ 200°C lên 250°C trong khoảng 6 giờ.
– Tăng nhiệt từ 250°C lên 300°C trong khoảng 6 giờ.
– Tiếp tục gia nhiệt từ 300°C lên 350°C trong khoảng 6 giờ.
– Nâng nhiệt từ 350°C lên 400°C trong khoảng 2 giờ.
– Tăng nhiệt từ 400°C lên 450°C trong khoảng 2 giờ.
– Sau khi đạt 450°C, tiến hành hạ nhiệt từng bước, giảm từ 450°C xuống 400°C trong khoảng 1 giờ.
– Tiếp tục giảm nhiệt lần lượt 400°C → 350°C → 300°C → 250°C → 200°C → 150°C → 100°C, mỗi cấp thực hiện trong khoảng 1 giờ.

Sau khi hoàn tất quy trình hâm lò, để lò nguội tự nhiên về nhiệt độ môi trường. Khi nhiệt độ đã giảm, kỹ thuật viên kiểm tra các bộ phận của hệ thống xem có dấu hiệu giãn nở, biến dạng hoặc hư hỏng không.

Yêu câu khi hâm lò

• Thực hiện sấy và gia nhiệt theo đúng trình tự
• Kiểm soát nhiệt độ buồng đốt, nhiệt độ dao động trong phạm vi phù hợp
• Sau khi sấy, không để xuất hiện tình trạng nứt hoặc vỡ gạch chịu lửa
• Quá trình hâm lò phải diễn ra liên tục
• Không sử dụng trấu rời làm nhiên liệu trong quá trình hâm lò để tránh ảnh hướng đến an toàn và chất lượng quá trình gia nhiệt
• Tuân thủ các quy định an toàn khi làm việc trên cao
• Kiểm tra và đảm bảo các thiết bị lò hơi tầng sôi hoạt động trong điều kiện an toàn
• Thận trọng khi làm việc có nguy cơ bỏng
• Thực hiện đầy đủ các biện pháp an toàn

Quy Trình Mồi Lò

Chuẩn bị lớp vật liệu tầng sôi trước khi mồi lò

Trước khi thực hiện mồi lò, cần chuẩn bị lớp vật liệu với tỷ lệ phù hợp vào buồng đốt (cao hơn nấm béc khoảng 200mm)

Sau khi đã đưa lớp cát vào buồng đốt, tiến hành bật quạt cấp 1 để hong khô cát tầng sôi

Khi cát đã khô và sôi đều, cần xác định thông số quạt cấp 1 nhỏ nhất nhưng vẫn đảm bảo được lớp cát sôi.

Tính toán chiều cao thực tế khi lớp cát sôi, áp suất gió cấp 1 trước béc phun

Tiến hành tương tự như vậy cho các lớp các 300mm, 400mm, 500mm

Sau khi chuẩn bị xong thì tiến hành mồi lò

Tiến hành mồi lò

1. Cấp nhiên liệu vào buồng đốt một lớp khoảng 30mm
2. Sử dụng dầu hỏa hoặc vật liệu mồi để đốt lớp nhiên liệu đốt để kích thích sự cháy. Nhiên liệu bắt cháy xong thì bật quạt hút khoảng 3 Hz.
3. Điều chỉnh quạt cấp 1 khoảng 15 Hz, điều chỉnh quạt hút lên 7 Hz dùng cào đảo đều lớp nhiên liệu trong buồng đốt
4. Trộn đều lớp nhiên liệu đã cháy và tiếp tục cấp liệu đồng thời nâng nhiệt độ lớp cát lên 300°C.
5. Tiếp tục tăng quạt cấp 1 lên khoảng 25 Hz để lớp cát và nhiên liệu bắt đầu sôi
6. Tiếp tục tăng cấp liệu và nâng nhiệt lớp cát lên 500°C
7. Khi đạt khoảng 500°C, điều chỉnh quạt cấp 1 khoảng 30–31 Hz, quạt hút khoảng 12 Hz, sau đó đóng cửa vệ sinh đầu lò.
8. Hoàn thành việc mồi lò

Duy trì quá trình cháy

Sau khi nhiên liệu là cháy, kỹ thuật viên vận hành sẽ theo dõi các thông số trên phần mềm quản lý, điều chỉnh cấp liệu và quạt gió để quá trình đốt diễn ra liên tục và tinh chỉnh khi về cuối ca làm việc

Quy trình dừng lò

1. Phát thông báo dừng lò
2. Ngừng cấp nhiên liệu
3. Khi lò hạ nhiệt độ xuống dưới 850°C thì mới tiến hành dừng lò
4. Lần lượt ngừng quạt cấp 1 và quạt cấp 2 và cuối cùng là quạt hút khi hai quạt kia tắt hẳn.
5. Duy trì bơm nước cấp ở chế độ tự động, đồng thời giảm áp suất balong xuống dưới 2 bar trước khi hoàn tất quá trình dừng lò

Lưu ý: Kiểm soát nhiệt độ buồng đốt không quá 1.000°C nhằm hạn chế hiện tượng kết khối vật liệu tầng sôi.Trong quá trình vận hành, quạt cấp 1 cần duy trì ở tần số tối thiểu nhưng vẫn đảm bảo lớp cát được sôi ổn định. Theo dõi áp suất buồng đốt để tránh hiện tượng dương lò, có thể gây thoát khí nóng, tro bụi và nguy hiểm cho người vận hành.

Vận Hành Hệ thống Xử Lý Tro Bụi Và Khí Thải

Ngay khi lò hơi bắt đầu hoạt động, hệ thống xử lý tro bụi và khí thải cũng được vận hành song song để xử lý chất thải phát sinh.

Thứ tự thực hiện sẽ là:

1. Khởi động hệ thống thu gom tro đồng thời với lò hơi, thực hiện theo đúng trình tự từ thiết bị cuối về đầu.
2. Vận hành thiết bị lọc bụi khi nhiệt độ khí thải đạt điều kiện phù hợp với thiết kế của bộ lọc.
3. Duy trì dũ bụi tự động theo chu kỳ để hạn chế bụi bám và đảm bảo hiệu suất lọc.
4. Theo dõi quạt hút, đường khói và hệ thống xả tro, kịp thời xử lý tình trạng tắc nghẽn hoặc bất thường.
5. Kiểm soát chất lượng khí thải, đặc biệt là bụi, CO, SO₂ và NOx.
6. Khi dừng lò, thực hiện xả tro và ngừng hệ thống xử lý theo đúng trình tự vận hành.

Những Sự Cố Thường Gặp Khi Vận Hành Lò Hơi Tầng Sôi

Lò hơi tầng sôi là một hệ thống lớn hoạt động bởi sự kết hợp của nhiều hệ thống nhỏ chưa kể loại lò này thường được thiết kế ở dải công suất cao. Vì vậy vận hành hệ thống lò tầng sôi là đòi hỏi nhân sự phải có tay nghề cao.

Dưới đây là tập hợp những sự cố hay mắc phải khi vận hành lò hơi tầng sôi.

Sự cố	Hướng xử lý
Đóng xỉ	Tăng gió cấp một để làm mát lò, giảm nhiệt độ buồng đốt. Nếu xỉ quá nhiều thì có thể dừng lại để xử lý
Mất hoặc xẹp tầng sôi	Tăng gió cấp 1, xả bớt tro đáy; kiểm tra và thông béc gió khi cần.
Ăn mòn, rò rỉ ống sinh hơi	Cô lập và dừng lò khi phát hiện bục ống; kiểm tra, sửa chữa hoặc thay thế vị trí hư hỏng.
Dương lò	Điều chỉnh quạt hút/ quạt cấp để khôi phục áp suất âm; kiểm tra Cyclone và hệ thống lọc bụi.
Nghẹt hệ thống cấp liệu	Đảo chiều vít tải nếu có chức năng; xử lý nhiên liệu bết bằng búa gõ hoặc khí nén.

Quy Chuẩn An Toàn Và Yêu Cầu Với Người vận Hành Lò Hơi Tầng Sôi

Quy Chuẩn An Toàn Khi Vận Hành

1. Kiểm tra trước khi khởi động: Kiểm tra mực nước, áp kế, van an toàn, hệ thống cấp nước và cấp nhiên liệu.
2. Không can thiệp thiết bị bảo vệ: Không chèn, hãm hoặc tự ý điều chỉnh van an toàn và các thiết bị bảo vệ khi lò đang hoạt động.
3. Theo dõi nước và áp suất: Giám sát liên tục mực nước và áp suất hơi; không cấp nước đột ngột khi lò đang ở trạng thái cạn nước nghiêm trọng.
4. Xả bẩn định kỳ: Thực hiện xả bẩn theo quy trình, tối thiểu mỗi ca một lần, nhằm hạn chế cặn bẩn và duy trì hiệu quả truyền nhiệt.
5. Kiểm soát nước cấp: Sử dụng nước và hóa chất xử lý phù hợp để hạn chế cáu cặn, ăn mòn đường ống và các bộ phận chịu áp lực.

Yêu Cầu Với Người Vận Hành

1. Đủ chuyên môn: Được đào tạo nghiệp vụ, có bằng nghề hoặc chứng nhận huấn luyện an toàn vệ sinh lao động phù hợp.
2. Sát hạch định kỳ: Thực hiện kiểm tra, sát hạch lại khi ngừng vận hành trên 12 tháng hoặc chuyển sang vận hành loại lò hơi khác.
3. Trang bị bảo hộ: Sử dụng đầy đủ quần áo bảo hộ, găng tay, giày chống nhiệt và các phương tiện bảo vệ cá nhân cần thiết.

Kết Luận

Vận hành lò hơi tầng sôi đúng quy trì sẽ đảm bảo hiệu suất đốt, đảm bảo hệ thống hoạt động ổn định và hạn chế sự cố trong quá trình vận hành. Nếu nhà máy muốn tập trung nguồn lực vào hoạt động sản xuất có thể thuê có dịch vụ nhận khoáng vận hành để bảo độ chính xác